27 maja 2019 r. były uczeń zaatakował Szkołę Podstawową nr 1 im. Władysława Łokietka w Brześciu Kujawskim. Użył rewolweru czarnoprochowego i ładunków wybuchowych. Postrzelone zostały jedenastoletnia uczennica oraz pracownica szkoły; nikt nie zginął. Krzysztof Gorzycki, szkolny woźny, powstrzymał napastnika przed przyjazdem policji.1,2,10
13 czerwca 2023 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku utrzymał karę 25 lat więzienia dla Marka N. i wyznaczył możliwość ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie po odbyciu 20 lat. To próg rozpoznania ewentualnego wniosku, a nie zapowiedziana data wyjścia z więzienia.3,6
Stan opracowania: 13 listopada 2026 r. Rozliczamy jedną sprawę obejmującą strzelaninę i eksplozje w szkole. Źródła urzędowe zawierają błędy, w tym nazwanie obu rannych uczennicami. Dokumentację, informacje o dostępie i powiązania z przypisami zawiera osobne archiwum.
Spis treści
- Miejsce i granice zdarzenia
- Przebieg ataku
- Dwie ranne osoby
- Krzysztof Gorzycki i pomoc
- Sprawca i wcześniejsze sygnały
- Motyw i pytanie o terroryzm
- Broń i pozostałe wyposażenie
- Śledztwo i prawomocny wyrok
- Pomoc społeczności i odznaczenia
- Błędy w przekazie i granice ustaleń
- Źródła i powiązane opracowania
Miejsce i granice zdarzenia
Atak nastąpił w poniedziałek, podczas zajęć w szkole podstawowej w województwie kujawsko-pomorskim. Marek N. uczył się w latach 2015–2017 w gimnazjum działającym w tym budynku; w dniu ataku nie należał już do społeczności szkolnej jako uczeń. Nie była to bójka między aktualnymi uczniami.8
| Element | Ustalenie i ograniczenie |
|---|---|
| Data i czas | 27 maja 2019 r.; około godz. 10 czasu miejscowego, CEST, UTC+2. Policja podaje godz. 10 jako czas otrzymania wezwania, nie dokładną chwilę pierwszego strzału.1 |
| Obiekt | Szkoła Podstawowa nr 1 im. Władysława Łokietka w Brześciu Kujawskim.13 |
| Rodzaj | Atak mieszany: strzelanina i trzy eksplozje opisane w późniejszym komunikacie prokuratury.2 |
| Bilans | Brak zabitych; dwie postrzelone osoby. Zagrożonych eksplozją uczniów i nauczyciela nie wolno automatycznie doliczać do rannych.2,8 |
| Sprawca | Marek N., skazany; pełnego nazwiska nie ustalono w wykorzystanej dokumentacji urzędowej.3 |
| Udokumentowane końcowe orzeczenie | Prawomocne 25 lat więzienia; próg ubiegania się o zwolnienie po 20 latach.3,6 |
Wczesny komunikat policji określa sprawcę jako osiemnastolatka, późniejsze materiały PK jako osobę mającą w dniu ataku 19 lat. Bez dokumentu wskazującego datę urodzenia nie rozstrzygamy tej różnicy obliczeniami opartymi na innych artykułach. Pewne jest, że był pełnoletni; komunikat po apelacji określa go zarazem jako sprawcę młodocianego.1,3
Przebieg ataku
Według rekonstrukcji śledztwa Marek N. przyjechał pod szkołę na rowerze. Wszedł do budynku z rewolwerem, nożami i przygotowanymi wcześniej ładunkami. W sali, do której skierował pierwszy ładunek, znajdowało się siedemnaścioro uczniów i nauczyciel.8
Po eksplozji ludzie opuszczali pomieszczenie. Napastnik strzelał do uciekających. Lokalna relacja z procesu opisuje dwa trafienia uczennicy i jej ucieczkę razem z innymi dziećmi na parter. Następnie doszło do kolejnych eksplozji i postrzelenia pracownicy szkoły. Te dwie osoby odpowiadają dwóm usiłowaniom zabójstwa przy użyciu rewolweru opisanym przez oskarżyciela.4,8
PK rozróżnia eksplozję w klasie, na pierwszym piętrze i na chodniku przed szkołą. Nie należy mieszać liczby wybuchów z liczbą przedmiotów znalezionych przy sprawcy lub później zabezpieczonych. Pełnej ekspertyzy pirotechnicznej nie pozyskano.2
Pracownik szkoły powstrzymał Marka N. i przekazał go przybyłym funkcjonariuszom. Policyjny komunikat mówi o obezwładnieniu. W relacji Gorzyckiego przytoczonej przez WP za lokalnym dziennikarzem napastnik wykonał polecenie położenia się na ziemi i nie stawiał oporu. Nie trzeba dopisywać widowiskowej walki, aby oddać znaczenie tej interwencji.1,10
Dwie ranne osoby
Oliwia Gorzycka, jedenastoletnia w dniu ataku, była uczennicą szkoły. Jej nazwisko jako rannej potwierdza późniejsza publikacja Urzędu Marszałkowskiego. Prokuratura opisała dwa trafienia pociskami. Wczesna wersja, według której dziewczynka ucierpiała jedynie od petardy, nie odpowiada późniejszej rekonstrukcji postępowania.2,13
Jolanta Piwońska pracowała przy obsłudze szkoły. Źródła z pierwszych dni nazywają ją sprzątaczką lub woźną; nie była drugą uczennicą. Samorząd opublikował skierowane do niej imienne życzenia powrotu do zdrowia, a informacje z oskarżenia rozróżniają pracownicę i dziecko.8,15
Nie ustalono na podstawie jawnej dokumentacji medycznej pełnego przebiegu leczenia, rehabilitacji ani długotrwałych skutków. Lokalna prasa donosiła o poprawie stanu dziewczynki i pomocy dla pracownicy; to relacje prasowe, nie karty leczenia.18
W źródłach występuje różnica między pierwszą informacją o braku zagrożenia życia a późniejszym opisem uszkodzeń ciała zagrażających życiu. Pierwsza pochodziła z danych przekazanych policji podczas interwencji; druga została podana przy wniesieniu oskarżenia. Nie łączymy tych wypowiedzi w jednolitą ekspertyzę ani nie odtwarzamy przebiegu ran bez materiału medycznego.1,8
Wspólne nazwisko rannej uczennicy i woźnego nie dowodzi relacji rodzinnej. W opracowaniu jej nie przypisujemy. Nie rozszerzamy publicznej identyfikacji dziecka o adres, późniejsze miejsce nauki czy prywatne dane rodziny.
Krzysztof Gorzycki i pomoc
Krzysztof Gorzycki usłyszał wybuchy i poszedł sprawdzić, co się wydarzyło. Jego relacja zawiera opis wydanych poleceń i podporządkowania się napastnika. Wskazywał, że mężczyzna miał telefon, lecz nie wiedział, czy coś nim nagrywał. Obecność urządzenia nie potwierdza istnienia filmu z ataku.10
Policja potwierdziła interwencję pracownika szkoły już 27 maja. Późniejsze imienne podziękowanie marszałka i lista odznaczeń KPRP pozwalają związać tę rolę z Gorzyckim. Dokumentują zarówno działanie, jak i jego późniejsze publiczne uznanie.1,14,16
Na rezultat złożyło się również zachowanie personelu. Nauczyciele wyprowadzali uczniów i zapewniali im wsparcie. Urząd Marszałkowski dziękował pracownikom za ewakuację i opanowanie. Nie przypisujemy jednak każdemu wymienionemu w podziękowaniach tej samej czynności ani nie odtwarzamy tras ewakuacji na podstawie fotografii.13
Ranni trafili pod opiekę medyczną. Pierwsze materiały Radia PiK zawierają informacje służb, szpitali i świadków, ale również zmieniające się opisy obrażeń oraz broni. Nie pozyskano pełnego raportu ratowniczego pozwalającego policzyć czas dojazdu, czas transportu i wszystkie zespoły uczestniczące w pomocy.12
Sprawca i wcześniejsze sygnały
Prokuratura opisywała zainteresowanie Marka N. przemocą, szkolnymi atakami i bronią oraz nabycie przedmiotów potrzebnych do ataku kilka tygodni przed zdarzeniem. To ustalenia oskarżyciela o przygotowaniach, nie dowód istnienia organizacji kierującej sprawcą.8
Już 1 lipca 2018 r. policja interweniowała wobec niego na terenie przyszkolnym po zgłoszeniu obecności mężczyzny z nożem. Zastępca komendanta wojewódzkiego insp. Mirosław Elszkowski mówił po ataku, że wówczas go odizolowano, wezwano karetkę i skierowano do szpitala psychiatrycznego.7
To udokumentowany wcześniejszy sygnał. Nie pozyskano pełnego wykazu zgłoszeń, wyników ewentualnej kontroli instytucjonalnej ani dokumentów pozwalających przypisać konkretnej osobie przestępne zaniechanie. Samo wcześniejsze leczenie psychiatryczne nie wyjaśnia motywu i nie zastępuje oceny działań służb.
Przed atakiem pojawiły się też niepokojące komentarze internetowe. Radio PiK podało, że utrwaliło wpis innego użytkownika pod zdjęciem na profilu Marka N. i jego aprobującą odpowiedź; dziennikarze rozmawiali z uczniami. Opracowanie nie dysponuje oryginalną kopią wpisów ani dowodem autorstwa kont. Uproszczenie tej historii do zdania „opublikował własny manifest” byłoby nieuprawnione.11
Motyw i pytanie o terroryzm
Konkretny opis motywu pochodzi z wypowiedzi sędziego Bartosza Sitkiewicza przytoczonej w lokalnej relacji z wyroku. Sąd wskazywał na dążenie do krzywdzenia i zabijania przypadkowych osób; wyrządzanie krzywdy miało być celem samym w sobie. Opisywał też potrzebę rozładowania emocji i poczucia sprawczości. Relacja przypisuje sędziemu stwierdzenie o braku ideologii stojącej za atakiem.4
Nie znaleziono wiarygodnej podstawy do przypisania sprawcy konkretnej partii, religijnego programu ani osobistej relacji z każdą z pokrzywdzonych. Zainteresowanie szkolnymi zamachami nie oznacza automatycznie przyjęcia poglądów ich sprawców. Nie pozyskano zweryfikowanego manifestu.
Media używają określenia „atak terrorystyczny”, a prokuratura przedstawiała szeroki zakres zarzutów. Klasyfikacja redakcyjna brzmi: mieszany atak na społeczność szkolną, z usiłowaniami zabójstwa i eksplozjami; prawna kwalifikacja terrorystyczna wymaga weryfikacji w pełnej sentencji. Brak ideologii w przytoczonym uzasadnieniu sam nie rozstrzyga wszystkich prawnych przesłanek. Bez oryginału wyroku nie udajemy, że zrekonstruowaliśmy je w całości.2,4,19
Ocena poczytalności jest osobnym ustaleniem. W przekazie o procesie podano, że biegli uznali Marka N. za poczytalnego w chwili czynu. Obrona podnoszona przez oskarżonego oraz wcześniejsze leczenie nie są równoznaczne z wyrokiem wyłączającym odpowiedzialność karną. Potoczne zdanie, że ktoś był „zdrowy na umyśle”, nie oddaje opinii o poczytalności.9,19
Broń i pozostałe wyposażenie
| Przedmiot | Co wynika z dokumentacji | Czego nie ustalono |
|---|---|---|
| Rewolwer czarnoprochowy | Użyty do postrzelenia dwóch osób. Wczesny opis broni własnej roboty zastąpiła identyfikacja rewolweru.2,8,12 | Producent, model, numer seryjny, kaliber i specyfikacja egzemplarza. |
| Ładunki wybuchowe | Trzy eksplozje w rekonstrukcji PK; rozdzielone czyny i kary.2 | Pełna opinia pirotechniczna i wykaz wszystkich zabezpieczonych urządzeń. |
| Noże i rower | Wymienione w opisie przyjazdu i posiadanych przedmiotów.8 | Modele i producenci; brak podstaw do przypisania nimi ran obu postrzelonych osób. |
| Telefon | Gorzycki widział telefon, lecz nie potwierdził nagrywania.10 | Model, dane urządzenia, istnienie uwierzytelnionego nagrania. |
| Ubiór | Zamaskowanie; prasowe określenia kamizelki nie są identyfikacją balistyczną.1,10 | Model, odporność ochronna i wiarygodnie symbolika. |
Bez identyfikacji modelu nie można uczciwie dołączyć tabeli parametrów dowolnego rewolweru z oferty producenta. Podobieństwo do zdjęcia katalogowego nie wystarcza. Pochodzenie użytej broni przedstawiono w relacji radiowej jako legalny zakup; dokumentacji transakcji nie pozyskano.19
Śledztwo i prawomocny wyrok
Rzecznik Prokuratury Okręgowej we Włocławku Wojciech Fabisiak 28 maja 2019 r. potwierdzał zarzut usiłowania zabójstwa wielu osób i przyznanie się zatrzymanego. Był to wczesny etap postępowania, przed rozdzieleniem wszystkich czynów i opiniami biegłych.7
Oskarżenie przygotował pomorski wydział zamiejscowy Prokuratury Krajowej w Gdańsku. Depesza z 8 stycznia 2021 r. informowała o skierowaniu aktu do sądu pod koniec grudnia, czyli w 2020 r. Data informacji prasowej nie jest datą wniesienia aktu. Proces przed Sądem Okręgowym we Włocławku rozpoczął się w lutym 2021 r.; na pierwszej rozprawie wypowiadał się prokurator Jarosław Paluch.8,9
20 września 2022 r. zapadł wyrok pierwszej instancji. PK podała: 25 lat za usiłowania zabójstwa dwóch postrzelonych osób, cztery lata za czyn związany z ładunkiem zagrażającym klasie oraz rok i trzy miesiące za pozostałe eksplozje. Kara łączna wyniosła 25 lat; kar jednostkowych nie dodaje się jako czasu orzeczonej izolacji.2
Odwołali się prokurator, obrońca i pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej. Rozprawa odwoławcza odbyła się 31 maja 2023 r., po odwołaniu wcześniejszego terminu kwietniowego. Zapowiedź publikacji wyroku pod koniec czerwca w lokalnym artykule nie jest dowodem rzeczywistej daty ogłoszenia.5
13 czerwca 2023 r. zapadło prawomocne rozstrzygnięcie apelacyjne. Utrzymanie 25 lat i próg 20 lat potwierdziła następnie PK w komunikacie z 7 lipca. Nie znaleziono późniejszego publicznego rozstrzygnięcia zmieniającego karę; nie jest to dowód, że żadnego wniosku ani nadzwyczajnego środka nigdy nie wniesiono.3,6
PK podaje nawiązki po 35 tys. i 30 tys. zł dla dwóch postrzelonych osób, po 3 tys. zł dla uczniów i 2 tys. zł dla nauczyciela. Ponieważ komunikat błędnie identyfikuje obie ranne jako uczennice, nie przypisujemy konkretnej kwoty konkretnej z nich bez sentencji. Nie ustalono też zakresu rzeczywistej wypłaty zasądzonych kwot.3
Pomoc społeczności i odznaczenia
Następnego dnia zorganizowano zajęcia z wychowawcami i psychologami. Ich przeprowadzenie opisano w lokalnej publikacji powołującej się na ratusz. To forma pomocy odrębna od leczenia fizycznych obrażeń; brak dokumentacji pozwalającej określić liczbę osób wymagających późniejszej terapii.17
Podczas inauguracji roku szkolnego 2 września 2019 r. podziękowano personelowi. Marszałek wręczył nagrody i pomoce dydaktyczne; upominek otrzymała ranna uczennica. Zapowiedział program poprawy bezpieczeństwa szkół w województwie. Zapowiedź nie jest wystarczającym dowodem zakresu później wdrożonych zmian.13
Gorzycki otrzymał samorządowy medal Unitas Durat Palatinatus Cuiaviano-Pomeraniensis. 8 stycznia 2020 r. znalazł się wśród odznaczonych Medalem za Ofiarność i Odwagę. Lista KPRP wskazuje ratowanie dzieci podczas ataku. Nie należy zamieniać medalu na Krzyż Zasługi za Dzielność, wręczany podczas tej samej uroczystości innej osobie.13,16
Błędy w przekazie i granice ustaleń
Najważniejsze rozbieżności:
- „Dwie uczennice” w komunikatach PK to błąd. Oskarżenie, lokalne relacje i dokumenty samorządu rozróżniają dziecko i pracownicę.8,15
- Petarda zamiast postrzału uczennicy: wczesny opis przetrwał nawet w materiale o apelacji. Relacja z procesu opisuje trafienia pociskami.4,6
- Liczba trafień: nie należy utożsamiać strzałów z trafieniami ani przepisywać wczesnej informacji o trzech pociskach w ciele dziecka.2,17
- Rok na liście do Piwońskiej: dokument opublikowany przy inauguracji z 2019 r. ma w nagłówku „2 września 2018 r.”, a metadane PDF wskazują utworzenie 2 września 2019 r. Oryginał zachowano z omyłką.15
- Brak zabitych a brak ofiar: sformułowanie listu do Gorzyckiego o uniknięciu ofiar nie usuwa z bilansu rannych i innych pokrzywdzonych.14

Do uzupełnienia pozostają pełne wyroki i sygnatury, pisemne uzasadnienia, dokumentacja ewentualnej kasacji, raport ratowniczy, ekspertyzy broni i potwierdzone dalsze losy pokrzywdzonych. Luki oddzielamy od potwierdzonego zasadniczego przebiegu: ataku z użyciem broni i eksplozji, dwóch postrzelonych osób, interwencji pracownika szkoły i prawomocnej kary.
Źródła i powiązane opracowania
Katalog obejmuje dokumenty urzędowe, relacje lokalne, publikacje PAP i innych redakcji oraz zachowane listy. Przedruki nie są traktowane jako niezależne potwierdzenia.
Dla porównania zobacz pierwszy patrol wobec trwającej strzelaniny. Materiał porównawczy nie jest raportem z interwencji w Brześciu Kujawskim.
Przejdź do archiwum publikacji i źródeł dotyczących ataku w Brześciu Kujawskim.